Poleć naszą stronę |

Mitologia J. R. R. Tolkiena

ogół wierzeń i przekonań religijnych plemion elfów i ludzi zamieszkałych w Valinorze (Aman) i na terytorium Śródziemia w ciągu Trzeciej i Czwartej Ery według ziemskiej rachuby czasu. Źródłem wiadomości o niej są głównie kroniki historyczne (np. "Kroniki Wojny o Pierścień", "Czerwona Księga Marchii Zachodniej") i przekazy ustne Eldarów z Amanu, elficka literatura ustna (pieśni), legendy ludzkie, krasnoludzkie i inne.

Według wierzeń mieszkańców Ardy, światem rządziły Potęgi Świata, nazywane Valarami. Jest siedmiu Wielkich Valarów i tyleż Valier, a imiona ich są: Manwe, który był najwyższym władcą świata; Ulmo; Aule; Orome; Mandos; Lorien; i Tulkas. Towarzyszyły im: Varda, Yavanna, Nienna, Este, Vaire, Vana i Nessa. Dawniej należał do nich, którzy wszyscy są Ainurami, Melkor. Niżej w hierarchii byli Majarowie, którzy pełnili funkcje heroldów i sług Valarów. Byli to: Ilmare, Eonwe, Osse, Olorin, Uinena, Meliana i Sauron (inaczej Gorthaur), i wiele innych, których imiona nie były znane w Ardzie.

Jednak najwyższym i nastarszym z bogów był Eru (zwany Iluvatarem). Istniał on od początku świata, równocześnie z Pustką. Był tylko Eru, Pustka i Niezniszczalny Płomień. Myślami Eru powołał do życia Ainurów, a Niezniszczalnym Płomieniem natchnął ich do stwarzania Bytów. Ainurowie długo śpiewali, aż Eru objawił im temat Wielkiej Muzyki. Jeden z nich, Melkor, zaburzył jednak harmonię. Po pojedynku na dźwięki i trzykrotnym przerwaniu przez Eru muzyki, pokazał im wizję Ei, świata zawieszonego w Pustce, który mieli stworzyć.

Iluvatar zesłał w Pustkę Niezniszczalny Płomień, który stał się Eą. Ainurowie, którzy tam zstąpili, zaczęli kształtować Ardę i przygotowywać ją na przyjście Dzieci Iluvatara (elfów i ludzi). Od samego początku innym Ainurom przeszkadzał Melkor, który chciał zawładnąć całą Ardą, lecz Manwe i inni nie dopuścili do tego. Ainurowie stoczyli z Melkorem wiele bitew o ład świata, w wyniku których Arda po licznych kataklizmach przybrała taki, a nie inny kształt.

Aule, Manwe i Ulmo ukształtowali lądy, a Yavanna dała początek roślinom. Varda stworzyła gwiazdy, słońce i księżyc. Manwe razem z Ulmo zbudował chmury i stworzył deszcz, itd.

Sternikiem słońca została Ariena, a wozem Księżyca kieruje Tilion. Królestwo Ardy oblewa wokoło Morze Zewnętrzne (Ekkaja), za którym są już tylko Ściany Nocy. Ariena i Tilion obiegają Ardę pod ziemią i po niebie, zawracają zanurzając się w otchłani za Morzem Zewnętrznym u korzeniu Ardy. Siedzibą Valarów była wyspa Almaren w Śródziemiu, a po jej zniszczeniu - kraina Aman za Wielkim Morzem Zachodu (w Valinorze). Za ostatnią krawędzią świata na zachodzie jest Brama Nocy; za nią mury świata, a dalej już tylko otchłań i Prastare Ciemności.

Według wierzeń elfów, elfy (Dzieci Ziemi) zbudziły się nad jeziorem Kuivienien we wschodnim Śródziemiu. Ludzie przebudzili się o pierwszym wschodzie słońca we wschodnim Śródziemiu w krainie Hildorien.

Umarłe elfy są zabierane przez Mandosa do Valinoru, gdzie przebywają w Salach Oczekwania. Pałace Mandosa są nad Morzem Zewnętrznym, skąd udają się do siedziby umarłych. Ludzie znad brzegu Morza Zewnętrznego odpływają po śmierci w podróż, ale nie wiedzą dokąd. Dla Elfów są wyznaczone miejsca na Zachodzie na najdalszych rubieżach świata u Mandosa, a ludzie prawdopodobnie udają się do Iluvatara.

Gdy dopełnią się Dni, Iluvatar przyjmie swoje dzieci - ludzi, a także krasnoludy. U końca dni Słońce zgaśnie, a Księżyc spadnie z firmamentu. Odbędzie się wtedy Ostatnia Bitwa. Po jej zakończeniu krasnoludy będą pomagać Aulemu w odbudowie Ardy, a Manwe będzie pierwszym z Królów Ziemi i władcą całej Ardy. Gdy się dopełnią dni, Ainurowie i ludzie powtórnie zaśpiewają przed obliczem Iluvatara w Drugiej Muzyce Ainurów, i nastąpi Przemiana Świata.