O STRONIE | INFORMACJA | MAPA STRONY | KSI癿A GO列I | FORUM | LINKI | KONTAKT | SUBSKRYPCJA
      

  
 Co nowego
 Galeria
 Literatura
 Artyku造
 Recenzje
 Biogramy
 Wywiady
 Bibliografia
 Redakcja

Pole nasz stron |

Darmowy system wymiany baner闚

Mitologia s這wia雟ka

jedna z mitologii indoeuropejskich, og馧 wyobra瞠 mitologicznych plemion S這wian (Pras這wian) do zako鎍zenia okresu ich wsp鏊noty, tj. ko鎍a I tysi帷lecia n.e. Charakteryzowa豉 si zr騜nicowaniem wierze wsch. i zach. S這wian (a przynajmniej zr騜nicowaniem nomenklatury b鏀tw), wytworzy豉 te najprawdopodobniej dwa r騜ne panteony b鏀tw (staroruski i po豉bski), mimo jednak lokalnych wariant闚, zachowa豉 najog鏊niejsze cechy pras這wia雟kiej mitologii. 毒鏚豉mi wiadomo軼i o s. m. s: 廝鏚豉 archeologiczne (od VI w. n.e.), teksty pisane (od VI w.) i folklor nowo篡tny kraj闚 s這wia雟kich.

Na czele panteonu w s.m. sta這 kilka b鏀tw wy窺zych, jak Perun, spe軟iaj帷y funkcj boga-gromow豉dcy, Mokosz - bogini, w kt鏎ej uczeni dopatruj si ma鹵onki g堯wnego boga, i inni. Ich potomstwem by造: Jari這 i Marzanna. Wa積e miejsce zajmowa te Swar鏬 - b鏬 ognia i kowalstwa. Da瘺鏬 by personifikacj s這鎍a, Chors - najprawdopodobniej ksi篹yca. Swaro篡c by blisko zwi您any z ogniem, by by mo瞠 epitetem Da瘺oga jako syna Swaroga. Weles by bogiem umar造ch i za鈍iat闚, kt鏎y znajdowa si daleko na zachodzie (za wod), by przy tym patronem wieszcz闚 i poet闚. Innymi wymienianymi przez staroruskie teksty 廝鏚這we b鏀twami, s: Strzybog - b鏬 wiatru, Rod - b鏬 porod闚, b鏀twa o niejasnej funkcji - Sim i Rgie, Trojan oraz Perep逝t. Panteon po豉bski obejmowa przede wszystkim 安i皻owita, Rujewita, Swaro篡ca, Radogosta, Triglawa, Jarowita, Prowe, Porewita, Porenuta, Pizamara, Pripegal, Podag, Siw i in., kt鏎ych usi逝je si identyfikowa ze wschodnios這wia雟kimi b鏀twami jako ich imiona zast瘼cze (lub tabuizowane). B鏀twa podawane w 廝鏚豉ch staropolskich to najcz窷ciej: Nya, Marzana, Dzydzilelya, Dziewanna, Jesza, ζda, Lel, Polel, 砰wie, Pogoda, Pogwizd (personifikacja wiatru); w staroczeskich wymienia si: Zelu (Zelo), Jese, Klimba, Krosina, Krasatina (Krasopani) i in.

W s. m. wyst瘼owa造 b鏀twa ni窺ze, spe軟iaj帷e wa積 rol w 篡ciu cz這wieka, np. Rodzanice, Dola (字eca, Usud, Sud嬌a) - personifikacje losu ludzkiego. Rodzanice zjawia造 si przy porodach, by wr騜y o losie dziecka. Dola uosabia豉 indywidualny los ka盥ego cz這wieka od narodzin do 鄉ierci.

Wyobra瞠nia kosmogoniczne pr鏏uje si rekonstruowa na podstawie stosunkowo p騧nych danych (bajek, ba郾i, pie郾i ludowych), wt鏎nych, przechowuj帷ych jednak 郵ady dawniejszych wierze. Wynika z tych bada, 瞠 w s. m. istnia mit o pochodzeniu 鈍iata z kosmicznego jaja (cho m鏬 on mie r騜ne warianty). Najpewniej z jaja pochodzi b鏬-demirug (Swar鏬), odpowiedzialny za stworzenie 鈍iata. Mit o pochodzeniu ludzi nie dotrwa do czas闚 nowo篡tnych, przypuszcza si jednak, 瞠 by豉 to opowie嗆 o narodzinach ludzko軼i z ziemi, kt鏎 d逝go uwa瘸no za matk-rodzicielk. Wierzono, 瞠 cz這wiek przy narodzinach dostaje swoj w豉sn dol (sud嬌), czyli los, nadawany mu przez zjawiaj帷e si wtedy (lub wkr鏒ce po porodzie) Rodzanice i Roda. Po 鄉ierci natomiast dusza cz這wieka udawa豉 si do nawii - krainy po這穎nej za morzem (na og馧 w postaci zwierz璚ej).

W s. m. bogata i zr騜nicowana by豉 demonologia. Wyobra幡i S這wian zape軟ia造 demony wodne, le郾e, domowe, atmosferyczne itd. Le郾y demon nazywa si najcz窷ciej: leszy, leszuk, puszczewik, duch le郾y, dziw; wodny - wodjany, wodnik, topielec; domowy - damawik, dworowoj, domowy duch, chatnik, skrzat itd. Lasy, pola i powietrze zaludnia造 wi造 (samowi造, samodiwy), pokazywa造 si te po逝dnice, boginki, dziwo穎ny, rusa趾i i in. Niebezpieczne dla 篡wych by造 nawie (nawki, mawki, mia趾i) - duchy zmar造ch, pojawiaj帷e si wraz z zaraz i na 鈍i皻a zmar造ch; podobnie, jak upiory (wampiry), strzygi i inne duchy. Personifikacjami chor鏏 i bole軼i by造: j璠za (baba jaga), zmora (mara, kikimora, gniotka itp.), ko速un i inne. Nale瘸造 te do nich: nocnice, p豉czki (p豉ksy) i inne upostaciowania chor鏏 ludzi i zwierz徠. Do istot p馧demonicznych zalicza造 si: wilko豉ki, wied幟y i czarownice (czarownicy), kt鏎ymi stawa造 si osoby jeszcze za 篡cia.

BIBLIOGRAFIA Brckner Aleksander, Polska poga雟ka i s這wia雟ka, Krak闚 1923; Brckner Aleksander, Mitologia s這wia雟ka i polska, Warszawa 1980; D德igo Renata, Polskie ludowe s這wnictwo mitologiczne, Krak闚 2004; Fontes Historiae Religionis Slavicae collegit Carolus Henricus Meyer, 2, Berolini 1931; Gieysztor Aleksander, Mitologia S這wian, Warszawa 1982, 2006; Labuda Gerard, S這wia雟zczyzna staro篡tna i wczesno鈔edniowieczna. Antologia tekst闚 廝鏚這wych, Pozna 1999; υwmia雟ki Henryk, Geneza politeizmu po豉bskiego [w:] Przegl康 Historyczny, t.LXIX, z. 1, Warszawa 1978; υwmia雟ki Henryk, Religia S這wian i jej upadek, Warszawa 1979; υwmia雟ki Henryk, Zagadnienie politeizmu s這wia雟kiego, Przegl康 Historyczny, tom LXXV, 1984, z. 4; Moszy雟ki Kazimierz, Kultura ludowa S這wian, t.2, Warszawa 1968; Pe趾a Leonard J., Polska demonologia ludowa, Warszawa 1987; Pe趾a Leonard J., Polska mitologia ni窺za w refleksji etnoreligioznawczej, "Przegl康 Religioznawczy" 2003 / 4; Podg鏎scy Barbara, Adam, Encyklopedia demon闚, Wroc豉w 2000; Podg鏎scy Barbara, Adam, Leksykon i antologia demonologii ludowej, Katowice 2005; Славянская мифология. Энциклопедический словар, Москва 1995; Славянские древности. Этнолингвистический словар под редакцией Н. И. Толстого, том 1, Москва 1995; том 2, Москва 1999; том 3, Москва 2004; S逝pecki Leszek Pawe, Poga雟ka religia dawnych S這wian, M闚i Wieki, 1992 (Numer specjalny); S逝pecki Leszek Pawe, Problem s這wia雟kich 鈍i徠y, Slavia Antiqua, t. XXXV - Rok 1994; S逝pecki L. P., Slavonic Pagan Sanctuaries, Warsaw 1994; S逝pecki Leszek Pawe, S這wia雟kie pos庵i b鏀tw, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, nr 1/1993;S逝pecki Leszek Pawe , Wr騜biarstwo poga雟kich S這wian [w:] S這wianie i ich s御iedzi we wczesnym 鈔edniowieczu, redakcja Marek Dulinicz, Lublin-Warszawa 2003; S逝pecki Leszek Pawe, Wykopaliska s這wia雟kich 鈍i徠y, M闚i Wieki, 1991, z. 11; S逝pecki Leszek Pawe, Wyrocznie poga雟kich S這wian, M闚i Wieki, 1991, z. 12; S逝pecki Leszek Pawe, Sanktuaria w 鈍iecie natury u S這wian i German闚. 安i皻e gaje i ich bogowie [w:] Cz這wiek, sacrum, 鈔odowisko. Miejsca kultu we wczesnym 鈔edniowieczu, Spotkania Bytomskie IV, pod redakcj S豉womira Mo寮ziocha, Wroc豉w 2000; Strzelczyk Jerzy, Mity, podania i wierzenia dawnych S這wian, Pozna 1998, 2007; Szyjewski Andrzej, Religia S這wian, Krak闚 2003; Urba鎍zyk Stanis豉w, Dawni S這wianie. Wiara i kult, Wroc豉w - Warszawa - Krak闚 1991


Powi您ane dokumenty:

LINKI:














Mitologia s這wia雟ka - www.fronsac.prv.pl [slowianie.republika.pl] Obyczaje Ludowe S這wian - www.o-l-s.up.pl S£OWIAÑSKA WIARA RODZIMA I INNE RELIGIE PIERWOTNE S£OWIANIE I BA£TOWIE - DZIEDZICTWO KULTUROWE

Rodna Vjara SLOVANSTVO SVEVLAD Язычество славян


Slovar' Slavjanskoj Mifologii

Copyright © 2005 by Mitencyklopedia - All rights reserved.