O STRONIE | INFORMACJA | MAPA STRONY | KSIĘGA GOŚCI | FORUM | LINKI | KONTAKT | SUBSKRYPCJA
      

  
 Co nowego
 Galeria
 Literatura
 Artykuły
 Recenzje
 Biogramy
 Wywiady
 Bibliografia
 Redakcja

Mitologia

gr. mitologia, ang. mythology, fr. mythologie, niem. Mythologie, ros. мифология (mifologija); ogół mitów funkcjonujących w obrębie danej kultury. Mit (gr. mythos, ang. myth, fr. mythe, niem. Mythos, ros. миф), dosі. fabuła, opowieść. Bohaterami mitu są przede wszystkim istoty boskie, demoniczne, herosi (lub ludzie o nadprzyrodzonych zdolnościach). Mit jest zwykle anonimowy i opisuje rzeczywistość przez pryzmat animistycznego spojrzenia na świat, w wyniku personifikacji sił przyrody albo pojęć abstrakcyjnych. Formą przekazu mitu może być tradycja ustna, ale równie dobrze np. rytuał, obrzęd, taniec, czy plastyka. Mit wyraża i organizuje wierzenia danej społeczności.

Mity dzieli się na: mity teogoniczne (opowiadające o powstaniu i naturze bóstw); kosmologiczne i kosmogoniczne (o powstaniu i kształcie świata); antropogeniczne (o narodzinach ludzi); eschatologiczne i soteriologiczne (o przeznaczeniu i zbawieniu); genealogiczne (o pochodzeniu instytucji społecznych, norm moralnych, obyczajów).

Mit opowiada o powstawaniu bogów, ludzi, świata (kosmogonia, teogonia), albo o przyszłości świata i ludzi (eschatologia). Stanowi on motywację wszelkiego typu działań i obyczajów (rytuałów), i istniejącego układu społecznego. Mit występował pierwotnie w formie ustnej, zapisany stawał się częścią literatury, tracąc bezpośrednią więź z wierzeniami i światopoglądem. Mógł wtedy podlegać różnorodnym interpretacjom, przekształceniom, czy ujęciom.

Mit funkcjonuje w społeczeństwach tradycyjnych (archaicznych - mity religijne), oraz w nowożytnych (np. mity socjopolityczne, które dotyczą ideologii społecznej, stereotypów, uprzedzeń itp.). Badaniem mitu zajmują się różne działy nauki, m.in. etnologia, religioznawstwo, socjologia, historia, językoznawstwo i in.

Obecnie przez mit rozumie się każde wyobrażenie lub przeświadczenie zbiorowe, które jest pozbawione racjonalnego (naukowego) uzasadnienia, a wynika z emocji i pragnień określonej wspólnoty (grupy społecznej, ludzkości, narodu). M. mogą być narzucone społeczeństwom przez ich elity. W społeczeństwie masowym m. jest upowszechniony przez środki masowego przekazu. M. tworzy wzory osobowe, wzory zachowań i wyobrażeń, rozumienia i odczuwania świata.

Kiedy istoty mitologiczne lub całe mity, wierzenia itd. zostają opisane na piśmie, przechodzą w sferę fantastyki. Mit w literaturze występuje zarówno w postaci odwołań do archaicznych i ludowych mitologii, jak też jako wewnętrzna tendencja twórczości, upodabniająca literaturę pod pewnymi względami do mitu. Oba rodzaje obecności m. w literaturze nie są przypadkiem, lecz biorą się z zasadniczych związków między tymi dziedzinami kultury. Jest to, po pierwsze, związek genetyczny (historyczny). Literatura powstaje z m., kiedy ten przestaje być przedmiotem wiary i może być z coraz większą swobodą oceniany jako wartość estetyczna, moralna, czy poznawcza. Powstająca literatura, zarówno ustna, charakterystyczna dla folkloru, jak i pisana, w której wykształcają się indywidualne formy twórczości, opiera się w przeważającej mierze na materiale m., czerpie z niego wątki, motywy i postacie, na jego podstawie kształtuje swoje formy. Zarazem literatura wielorako przekształca pierwotny m., porządkuje go, racjonalizuje, interpretuje, często polemicznie.

Literatura nie tylko wywodzi się z mitologii, lecz także ma mitologię obok siebie: w żywych pozostałościach m. w folklorze, (w tej samej kulturze narodowej) i w m. egzotycznych (obcych) kultur społeczeństw bez pisma. Bywają one ważną inspiracją twórczości, zwłaszcza nowożytnej. Dzieje literatury można przedstawić jako przekształcenia mitologicznego dziedzictwa i jako różne fazy przyciągania i odpychania struktur literatury i m. Przekształcenia, zbliżenia i odejścia były zarówno nieświadome, jak i związane z programowymi założeniami twórców i całych epok.

Obecność mitologii w literaturze jest programowo uwzględniona w niektórych kierunkach badań literackich, zwłaszcza w tzw. krytyce mitograficznej. Obecność m. w literaturze bywa nazywana mitologizmem, w odniesieniu zaś do literatury XIX i XX w. - neomitologizmem.

Sposoby funkcjonowania mitologii w sztuce i literaturze. Kilka ważniejszych sposobów przetwarzania motywów mitologicznych / podstawowych form funkcjonowania mitu w literaturze:

RENARRACJA (rewokacja)
Proste powtórzenie mitów lub pewnych motywów mit., np. naśladownictwa, przeróbki wątków mitologicznych, utwory w których motywy mit. funkcjonują bez zasadniczej zmiany znaczenia w stosunku do wersji oryginalnej; odnosi się bezpośrednio do symboliki mitu, rozumianej statycznie.

REINTERPRETACJA
Zasadnicza zmiana sensu/wymowy przejętego z tradycji motywu mit., np. polemika z pierwowzorem (utwór nadaje nowe, oryginalne znaczenie motywowi mit., negując jego pierwotny sens).

PREFIGURACJA
Utwory, w których zachodzi relacja między mitem a jego współczesną realizacją, np. analogie widoczne w losach postaci mit. lub strukturze świata przedstawionego, analogiczne odwzorowanie / przeniesienie mitu na fabułę literacką, w inną czasoprzestrzeń kulturalno-społeczną.

TRANSFORMACJA
Poprzez selekcję, rekompozycję, substytucję i amplifikację poszczególnych mitów.

INTERFERENCJA
Przeniesienie pojedynczych motywów mit. do utworów określonych innego rodzaju tematyką.

INKRUSTACJE
Metafory, aluzje, porównania, skojarzenia w poezji, tworzące zewnętrzną stylistykę pewnej dużej grupy utwory poetyckich.

Przykładowe mitologizacje:

 

C. K. Norwid:
"... wszystkie greckie bogi,
Egipskie wszystkie z lotusem lub knutem,
I asyryjskich poczet nieubogi
Wprost patrzą..." (Assunta, IV)

Jan Śpiewak:
"Więc weszliśmy na statek. [...]
Oddzielnie wchodził Ra i Apis,
Mojżesz i Konfucjusz, Mahomet i Budda,
Chrystus i Apostołowie, bogowie greccy i rzymscy,
Szli każdy po swojemu przez pomost do burty."
(Słowo i lęki. 1)

Adolf Niedworok:
"O jak daleko wywędrował stąd
topielec i rusałki, satyrowie, sylenowie.
Która nimfa w melioracyjnym strumyku się pławi?
(Jeżeli, to one wszystkie do Turawy...)
Tutaj bogini Demeter ciągnik w pole prowadzi.
Dawno - zda się - Odyn przegrzmiał. W zapomnieniu
śni Światowid - daleko... "
(Na wieś...)

Aleksander Wat:
"Przebijam się przez zielska wysokie,
a noc księżycowa: Luna, biała, w pełni. (...)
Kiedy Artemis, srebrna,
stanęła ponad moją głową, słyszę:
z naprzeciwka para butów zbliża się (...)
Z trwogi
zadarłszy łeb zaszczekałem do Hekaty (...)
Nad mogiłą moją może i one zaszczekają? Do Tânit?
O ile mi ona będzie świecić."
(Próba opisu ostatniej potyczki drugiej wojny światowej)

Joanna Kulmowa:
"Tak umierają i oni:
krew cieknie z rany lepka.
Tak Sziwa umierał bez dłoni,
Tak Budda umierał bez pępka. [...]
U Chrystus umiera, i Chrystus, [...]
I jeden tylko Jehowa
myślał, że się uchowa."
(Boże umieranie)

Dilar Twardawa:
"Los psa wiernego dla mnie jest możliwy,
Ten próżny zgiełk, światowy bieg - nie dla mnie,
Bo jakże dla Chrystusa, Buddy, Siwy
Starania ludzkie muszą być zabawne..."
(Humoreska, przeł. Eleonora Karpuk)

Maria Komornicka:
"Rośnie, działa, potężnieje Adam, Ram, Orfeusz, Zews, Prometeusz, Lech!
Rośnie, działa, potężnieje PARABRAHM, AHURAMAZDA, JAHVE, CHRYSTUM, OM!
Rośnie, działa, potężnieje wszystko, co czcimy, co nas stworzyło i kocha i dalej stwarza"
(Dziś najwspanialszy dzień)

Marian Hemar: "Czytam - myślę: psiakrew, rety!
Jaka szkoda, że niestety
Ani Julja i Romeo,
Ni Pigmaljon z Galateą,
Ani Faust i Małgorzatka,
Edyp ani jego matka,
Ani Rytygier i Wanda, [...]
Ani Rodryg i Chimena [...],
Ani Jazon i Medea, [...]
Ani Don Juan i Anna [...],
Budda ani Bajadera [...],
Ani Safo i Melika [...],
Ani Eros ani Psycha,
Ani Piast ani Rzepicha [...],
Ni rodzeństwo z Oświęcima [...],
Ani Gaja i Anteusz [...],
Ani Troilus i Kressyda,
Ani Zygfryd i Brunhilda [...]
Ani Tristan i Izolda [...],
Nie czytali Van de Velde'a."
(Małżeństwo doskonałe)

Jerzy Harasymowicz:
"będę pracował do chwili kiedy runę w trawy wysoki złocień
jak Wierszowid"
(Zaprosiłem ten dom)

Aleksander Wat:
"Opowiadano sobie bajki, legendy Ronsalwatu. Królowie uginający się pod ciężarem koron."
(JA z jednej strony i Ja z drugiej strony...)

BIBLIOGRAFIA "Mit", Encyklopedia szkolna. Literatura i nauka i języku, Warszawa 1995, s. 484-486;
"Mit" [w:] Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. I, Warszawa 1984, s. 675;
"Mit", Słownik terminów literackich, pod red. Janusza Sławińskiego, Wrocław - Warszawa 1989, s. 288-9;
"Mit", Stanisław Jaworski, Słownik szkolny. Terminy Literackie, Warszawa 1990, s. 89-90;
B. Armstrong Karen, Krótka historia mitu, Kraków 2005;
Barthes Roland, Mit i znak, Warszawa 1970;
Blaga Lucian, O mitach, przeł. Fryderyka Wayda, Literatura na Świecie, 2 (70), 1977;
Biegeleisen A., Najnowsze kierunki badań mitologicznych, "Tydzień" 1895, nr 32-39;
Brückner Aleksander, Mitologia, jej dzieje, metody, wyniki, "Biblioteka Warszawska" 1893, t. II;
Campbell Joseph, The Historical Development of Mythology, "Deadalus" 1959, Spring;
Carrier M., Powstanie i rozwój pierwotnych mitów, przeł. B. Chlebowski, "Tygodnik Ilustrowany" 1874 nr 13;
Czerwiński Michał, Mit (Znaczenie i funkcja), Kwart. Film., 1993 nr 3, 14-28;
Daiches David, Mit, metafora, poezja [w:] Krytyk i jego mity, PIW 1976;
Dorson Richard M., Theories of Myth and the Folklorist, "Deadalus" 1959, Spring;
Dudek Zenon Waldemar, Od wyobraźni do mitu, "Albo albo" 2000 / 1, 18-26;
Dudek Zenon Waldemar, Przemiany mitu: mała encyklopedia psychologii głębi, "Albo albo" 2000 / 1, 39-46;
Dudek Zenon Waldemar, Czas i mit, "Albo albo" 2000 / 4, 63-73;
Dybciak K., Obecność i nieobecność mitu, "Tygodnik Kulturalny" 1977, nr 16;
Eliade M., Aspekty mitu, W-wa 1998;
Emrich W., Interpretacja symboli a badanie mitów [w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą, t. I, Kraków 1970;
Folkierska A., Problem mentalności w rozważaniach nad mitem, "Człowiek i Światopogląd" 1975, nr 9;
Frye N., Mit, fikcja i przemieszczenie, "Pamiętnik Literacki" 1962, z. 2;
Golka M., Atrakcyjność mitu, "Kultura Współczesna" 1996, nr 1-2;
Jaskólski Michał, Historia i mit historyczny w doktrynie politycznej [w:] Historyka. Studia metodologiczne, tom XIV, Kraków 1984;
Jaspers Karl, Obcowanie z mitem, "Fraza", 13 (1996), 116-126;
Kalinowski J., Bez mitu?..., "Zeszyty Naukowe KUL" 1975, nr 3;
Keller J., Problem rewaloryzacji świętości i mitu we współczesnym religioznawstwie, "Studia Religioznawcze" 1969, nr 1-2;
Kerényi Karol, Czym jest mitologia, przełożyła Irena Krońska, "Twórczość" 1973, nr 2;
Kluckhohn Clyde, Recurrent Themes in Myths and Mythmaking, "Deadalus" 1959, Spring;
Kowalska E., O kreacji i strukturze mitu, "Acta Universitatis Lodziensis, Acta Literaria", 5, Łódź 1982;
Krzyżanowski Julian, Mitologia i folklor [w:] Słownik folkloru polskiego, Warszawa 1965, s. 233-4;
Kurowska Adriana, Problems with myth P. 1, "Ekonomia i Humanistyka" 2002 / 3, 85-97;
Kuźma Erazm, Kategoria mitu w badaniach literackich, "Pamiętnik Literacki" 1986, z. 4;
Kwiecień Marek, Mit jako odwieczne poszukiwanie sensu życia. Charakterystyka i typologia mitów kreacyjnych [w:] Mity, historia i struktura mistyfikacji, praca zbiorowa pod red. Zbigniewa Drozdowicza, Poznań 1997;
Levi - Strauss C., Struktura mitów, "Pamiętnik Literacki" 1968, z 4;
Levin Harry, Some Meanings of Myth, "Deadalus" 1959, Spring;
der Leyen Friedrich von, Mit i baśń, "Pamiętnik Literacki" 1973, z. 1;
Łempicki Zygmunt, O potrzebie mitu, "Kurier Polski" 1927, nr 353;
Łukaszyński Janusz, O kondycji mitu, Pr. Nauk. AE Wrocł., 1993 nr 664, 69-79;
Łuczenko Paweł, O mitycznych bohaterach współczesnego świata: między antropologią kulturową a psychologią ewolucyjną, "Kultura Popularna", 2003/4;
Maciuszko Janusz Tadeusz, Mit - mitologia - mitografia. Elementy wiedzy o micie, cz. 1, Rocz. Teol. Warsz., R. 35: 1993, z. 1, 5-44;
Malinowski B., Mit w psychologii ludów pierwotnych [w:] Szkice z teorii kultury, przekład T. Święcka, Warszawa 1958;
Martino Ernesto de, Mit, religioznawstwo i kultura nowoczesna, "Zeszyty teoretyczno-literackie", 1959;
Maternicki J., Mity historyczne, ich geneza, struktura i funkcje społeczne [w:] Metodologiczne problemy badań nad dziejami myśli historycznej, Warszawa 1990;
Mieletinski E. M., Mit a historyczna poetyka folkloru, "Literatura Ludowa" 1980, nr 4-6;
Mieletyński E., Poetyka mitu, przeł. J. Dancygier, Warszawa 1981;
Mieletinski E. M., Semantyczna organizacja narracji w mitach, "Pamiętnik Literacki" 1991, z. 1;
Mit w badaniach religioznawczych, pod red. Jana Drabiny, Kraków 2006;
Mróz L., Mit i myślenie mityczne, "Etnografia Polska" 1976, t. XX;
Murray Henry A., Introduction to the Issue "Myth and Mythmaking" "Deadalus" 1959, Spring;
Niżnik J., Mit jako kategoria metodologiczna, "Kultura i Społeczeństwo" 1978, nr 3;
Niżnik J., Świadomość potoczna i potrzeba mitu, "Człowiek i Światopogląd", 1974 nr 1;
Niżnik J., Wokół formalno-strukturalnej koncepcji mitu: E. Cassirer, C. Levi - Strauss, "Człowiek i Światopogląd" 1972, nr 5;
Nowaczyk M., Teoria mitu w radzieckiej literaturze religioznawczej, "Euhemer" 1960, nr 1;
Nowicka Ewa, Mit w społeczeństwie pierwotnym [w:] Mówią wieki, 1996 nr 9 (448);
Nowicka E., Sporne problemy w badaniach nad mitem, "Kultura i Społeczeństwo", 1984, z. 3;
Pawełczyńska A., Mity kosmologiczne a poznanie naukowe [w:] O społeczeństwie i teorii społecznej, Warszawa 1985;
Pettazzoni Raffaele, Rozwój i charakter historii religii, przeł. Julia Dickstein-Wieleżyńska, "Przegląd Współczesny", nr 48, 1926;
Podbielski H., Nowsze teorie mitu [w:] Z zagadnień literatury greckiej, Lublin 1978;
Ricoeur P., Funkcja symboliczna mitu, "Znak" 1968, t. 20;
Sarnowska E., Problemy krytyki mitograficznej [w:] Dramat i teatr, Wrocław 1967;
Schörer Mark, The Necessity of Myth, "Deadalus" 1959, Spring;
Snarska Dorota, Interpretacje mitów, "Pogranicza" 1996 (5), 107-116;
Szacka B., Mit a rzeczywistość społeczeństw nowoczesnych [w:] O społeczeństwie i teorii społecznej, Warszawa 1985;
Sztajer S., Werbalne mity kosmogoniczne, "Zesz. Filozof." 10-11 (2003), 129-61;
Tański Wojciech, Teorie mitu: zarys problematyki, Biul. Nauk., ART. Olszt., 1994, nr 2, 61-75;
Tokariew S. A., Čto takoje mifołogija?, "Voprosy Istorii Religii i Ateizma" 1962, nr 10;
Tokariew S. A., Mitologia w historii kultury, "Euhemer" 1977, nr 2;
Tokarska-Bakir Joanna, Mit [w:] Religia encyklopedia PWN, t. 7, s. 90-95;
Tokarz S. , Mit i jego związki z poezją [w:] Litteraria XIII, 1980;
Tomicki R., Mity [w:] Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, red. Z. Staszczak, Warszawa 1989;
Topolski J., Historiografia jako tworzenie mitów i walka z nimi [w:] Ideologie, poglądy, mity w dziejach Polski i Europy XIX i XX wieku, Poznań 1991;
Vergote A., Mit, wierzenie wyalienowane i wiara teologalna, "Znak" 1968, t. 20;
Von der Leyen F. , Mit i baśń, przeł. R. Handke, "Pamiętnik Literacki" 1973, z 3;
Waliński Michał, Mit - myśl pierwotna - refleksja mityczna, LL 1973 nr 2;
Waśkiewicz Andrzej, Mity kolektywne i świadomość mityczna, "Ruch Literacki" 1971 nr 2;
Weimann R., Literaturoznawstwo a mitologia [w:] Literatura, produkcja i recepcja. Studia z metodologii i historii literatury, Warszawa 1978;
Weinrich Harald, Struktury narracyjne mitu, "Pamiętnik Literacki" 1973, z. 1;
Wellek Rene, Warren Austin, Obraz, metafora, symbol, mit, "Przegląd Humanistyczny" 1969, nr 1/70;
Werner Wiktor, Idea genezy, mit genezy, "Historyka" 2000 (30), 39-48:
Wierciński Andrzej, The religious myth and modern scientific account, "Ethnologia Polona", 13: 1987;
Zwolski Edward, Z historii badań nad religią i mitem, "Roczniki Humanistyczne", 1978 (26), z. 2;
Żmigrodzka M. , Mit - podanie - historia [w:] Problemy polskiego romantyzmu, Seria druga, Wrocław 1974

MITY WSPÓŁCZESNE Barthes R., Mitologie, Warszawa 2000;
Biernat T., Mit polityczny, W-wa 1998;
Cassirer E., The Myth of State, New York 1947;
Czubala Dionizjusz, Nasze mity współczesne, Katowice 1996;
Filipowicz S., Mit i spektakl władzy, W-wa 1988;
Historia, mity, interpretacje, Łódź 1996;
Kowalski Krzysztof, Europa: mity, modele, symbole, Kraków 2002;
Lubaszewska A., Dwa aspekty mitu narodowego jako tekstu w pamięci zbiorowej, RLit 1979 z. 2;
Irena Pańków, Mity w działaniach politycznych [w:] Studia nauk politycznych, nr 5-6 (59-60) / 1982;
Prokop Jan, Od Robespierre'a do Lenina: ideologie - mity polityczne, wyobraźnia zbiorowa, Kraków 2002;
Prokop Jan, Uniwersum polskie: literatura, wyobraźnia zbiorowa, mity polityczne, Kraków 1993;
Stomma Ludwik, Polskie złudzenia narodowe, Poznań 2006;
Wrzesiński Wojciech, Polskie mity polityczne XIX i XX wieku: kontynuacja, Wrocław 1996;
Zadrożyńska Anna, Założenia badań nad mitologią narodową, "Etnografia Polska" 29: 1985, z. 1, 41-44.
W LITERATURZE:
Kowalska H., Mity narodowe w literaturach słowiańskich, "Ruch Literacki" 1990, nr 4-5;
Opacki Ireneusz, Lechoń i polskie mity, Kielce 1993;
Opacki I., Problematyka mitów narodowych w poezji Skamandra - zarys, "Prace Naukowe UŚ w Katowicach", 242, nr 10, Katowice 1978;
Tazbir J., W kręgu mitów polskich i obcych, "Teksty drugie" 1995 / 2;
Ziejka Franciszek, Wesele. W kręgu mitów polskich, Kraków 1997;
Ziejka F., Złota legenda chłopów polskich, W-wa 1984

MIT A LITERATURA Barańska Ewa, Mit antyczny w dramacie francuskim XX wieku, "Rocz. Hum." 1995 / 5, 5-30; Bieńkowski T., Antyk w literaturze i kulturze staropolskiej (1450-1750). Główne problemy i kierunki recepcji, Wrocław 1976; Bieńkowski Tadeusz, Fabularne motywy antyczne w dramacie staropolskim i ich rola ideowa. Studium z dziejów kultury staropolskiej, Wrocław 1967; Bieńkowski Tadeusz, Z badań nad recepcją antyku w Polsce do końca XVIII wieku, "Pamiętnik Literacki" 1968 z. 3; Błażejewski Tadeusz (red.), Diabeł w literaturze polskiej, Łódź 1998; Bocian Martin, Leksykon postaci biblijnych. Ich dalsze losy w judaizmie, chrześcijaństwie, islamie oraz w literaturze, muzyce i sztukach plastycznych, przeł. J. Zychowicz, Kraków 2000; Borowska Barbara, Ziarno i nić Ariadny - dwa symbole wyjścia z labiryntu historii w kryptopatriotycznych utworach Adama Asnyka i Marii Konopnickiej, Pamiętnik Literacki. - 2000, nr 2, s. 75-90; Bóg w językach, tekstach artystycznych i narracjach, pod red. Anny Różyło, Sandomierz 2006; Brzozowska Sabina, Motywy antyczne w romantycznym dramacie Stanisława Wyspiańskiego, "Ruch Literacki:, 2004, nr 5; Bukowski Kazimierz, Biblia a literatura polska, Poznań 2003; Maria Cymborska-Leboda, Twórczość w kręgu mitu, Lublin 1997; Czajka Henryka, Mit ludowy w dramacie Petko Todorowa "Murarze" [w:] Studia z filologii rosyjskiej i słowiańskiej. Literatura i folklor, t. 12, Warszawa 1982; В. Г. Чеботарева, К проблеме мифотворства в русской советской прозе двадцатых годов, ŤПоэтика русского фольклора. Русский фольклорť, XXI, Ленинград 1981; Dąbrowski T., O polskim dramacie mitologicznym - Mitologia Słowackiego, "Archiwum Literackie", 27, Warszawa 1995; Dębek Piotr, Mit w literaturze popularnej [w:] Słownik literatury popularnej, Wrocław 1997, s. 262-3; Dej O. L., Zilinśkij O. I. , Kirčiv R. F., Šumaga N. S., Ukrainskij fol'klor u slov'janskich literaturach, Kiiv 1963; Dziadek A., Stylizacje mityczne we współczesnej prozie polskiej, "Teksty drugie:" 2003, nr 2-3; Falkiewicz Andrzej, Mit Orestesa. Szkice o dramaturgii współczesnej, Poznań 1967; Filipowska H., Antyk w literaturze polskiej przełomu XIX i XX wieku na tle europejskim [w:] Z polskich studiów slawistycznych, seria 5, Warszawa 1978; Filipowska H., Wśród bogów i bohaterów. Dramaty antyczne Stanisława Wyspiańskiego wobec mitów, Warszawa 1973; Filipkowska Hanna, Z problematyki mitu w literaturze Młodej Polski [w:] Problemy literatury polskiej lat 1890-1939, Seria I, pod red. Hanny Kirchner i Zbigniewa Żabickiego, Wrocław 1972; Filipkowska Hanna, Fita Stanisław (red.), Inspiracje i motywy biblijne w literaturze pozytywizmu i Młodej Polski, Lublin 1999; Floryńska Halina, Horyzont mityczny literatury Młodej Polski, "Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej", t. 26; Frye Northrop, Wielki kod. Biblia i literatura, Bydgoszcz 1998; Gemry A. , Od gotycymu do horroru. Wilkołak, wampir, Monstrum Frankensteina w wybranych utworach, Wrocław 2008; Głowiński Michał, Mity przebrane. Dionizos. Narcyz. Prometeusz. Marchołt. Labirynt, Kraków 1990; Grjakalova N. J., Fol'klornyje tradicii v russkoj poezii načala XX veka, "Russkaja literatura. Istoriko-literaturnyj žurnal" 1984 / 2, 94-115; Hönig A. , Die slawische Mythologie in der tschechischen und slowakischen Literatur, Augsburg 1976; Jankowiak M., Funkcja mitu w prozie Przybyszewskiego i Berenta [w:] Problemy literatury polskiej 1890-1939, seria I, Wrocław 1972; Jeżewska Kazimiera, Zamiłowania klasyczne Puszkina, "Eos" 1949, nr 10; Karmelitow-Qin Walentyna, Wątki mitologiczne w twórczości współczesnej pisarki bengalskiej Nabanity Deb Sen, "Przegląd Orientalistyczny" 2004 / 3-4, 187-194; Kępiński Z., Wyspiański, Struktura mitu, "Dialog" 1968, nr 10; Kłańska M., Mit Odyseusza w literaturze niemieckojęzycznej XX wieku, "Zeszyty Naukowe UJ. Prace Historyczno-Literackie" 1982, z. 52; Kramarek Grzegorz, Tradycja biblijna w literaturze polskiej, Lublin 2004; Krzemińska Wanda, Bohater mityczny w powieściach polskich i francuskich XIX wieku, 1985; Kuncewicz Piotr, Antyk zmęczonej Europy, Warszawa 1982; Linkner Tadeusz, Mitologia słowiańska w literaturze Młodej Polski, Gdańsk 1991; Linkler Tadeusz, Z literackiej mitologii i demonologii Kaszubów [w:] Życie dawnych Pomorzan. Materiały z konferencji, Bytów 17-18 października 2002, pod red. Wojciecha Łysiaka, Bytów-Słupsk 2003; Linowska Stefania, Kowalewska Alicja, Antyk wiecznie młody. Antyk na scenie w latach 1946-1960, "Meander" 1961, nr 6; Korta Katarzyna, Diabły i wiedźmy w "Mistrzu i Małgorzacie" M.A. Bułhakowa - ich źródła i portrety, "Przegląd Humanistyczny" 2001, nr 2, s. 37-52; Kuźma E., Mit Orientu i kultury Zachodu w literaturze XIX i XX wieku, Szczecin 1980; Łempicki Zygmunt, Goethe i mit, "Kultura 1932, nr 13 (18); Łotman J., Minc Z., Literatura i mitologia, "Pamiętnik Literacki" 1991, z. 1; Mankowski Jerzy, Historia trojańska w literaturze i kulturze polskiej wieku XVI, "Meander" 1962, nr 3, 5, 7-8; Markiewicz H., Literatura i mity, "Twórczość" 1987, nr 10; Maślanka Julian, Literatura a dzieje bajeczne, wyd. II rozszerzone, PWN, Warszawa 1990; Maulnier Thierry, Mit jako źródło inspiracji dla współczesnych autorów dramatycznych, "Dialog" 1958, nr 3; Merdas Alina (red.), Inspiracje religijne w literaturze, Warszawa 1983; Mikołajczyk Agnieszka, Motywy antyczne w twórczości Anny Kamieńskiej, "Meander" 2000 nr 1; Mit - człowiek - literatura, red. S. Stabryła, PWN, Warszawa 1992; Mizerkiewicz Tomasz, Mitologizacje : o związkach intertekstualnych z mitologią w powieści polskiej po 1956 roku, Pamiętnik Literacki. - 2000, nr 4; Mizerkiewicz Tomasz, Stylizacje mityczne w prozie polskiej po 1968 roku, Poznań 2001; Motywy demonologiczne w literaturze i kulturze rosyjskiej, pod red. Witolda Kowalczyka, Aliny Orłowskiej, Lublin 2004; Nowak Ewa, Funkcja motywów mitologicznych w Pieśniach Horacego [w:] Eos LXIX 1981 2; Oczko Piotr, Mit Lucyfera. Literackie dzieje Upadłego Anioła od starożytności po wiek XVII, Kraków 2005; Pacuła Wojciech, Dyskretny urok mitografii, "Pogranicza" 2001 / 3, 98-105; Pałłasz A., Obecność mitów i symboli w dwudziestowiecznej dramaturgii francuskiej, "Kwartalnik Neofilologiczny" 1978, nr 4; Pianko Gabriela, Antyk w polskim radio i telewizji w latach 1962-1965, "Meander" 1966, nr 11-12; Piontek Sławomir, Rezeptions strategien des Mythos in der literaturwisschenschaft, "Poznań Literary Papers" (2), 1996, 131-151; Przybylski R., Polska poezja klasyczna po roku 1956, "Pamiętnik Literacki" 1964, z. 4; Riding Laura, Mit, "Literatura na świecie" 2003 / 7, 33-35; Rowiński Cezary, Moda na mity greckie, "Dialog" 1962, nr 9; Rudolf Edyta, Istoty fantastyczne w literaturze popularnej, "Język Polski w Szkole Średniej" 1998/1999, nr 1, s. 42-50; Sinko T., Antyk w literaturze polskiej. Prace komparatystyczne, oprac. T. Bieńkowski, Warszawa 1988; Sinko Tadeusz, Hellada i Roma w Polsce. Przegląd utworów w literaturze polskiej ostatniego stulecia, Lwów 1933; Skibska A., O micie w literaturze raz jeszcze, "Przestrzenie teorii", nr 2, 2003; Stabryła Stanisław, Antyk w poezji Mieczysława Jastruna (w latach 1929-1959) [w:] Eos LXV 1977; Stabryła Stanisław, Hellada i Roma w Polsce Ludowej. Recepcja antyku w literaturze polskiej w latach 1945-1975, Kraków 1983; Stabryła Stanisław, Hellada i Roma. Recepcja antyku w literaturze polskiej w latach 1976 - 1990, Kraków 1996; Stabryła Stanisław, Inspiracje antyczne w liryce Romana Brandstaettera, "Meander" 1976, nr 5-6; Stabryła Stanisław, Mit grecki w dramatach Romana Brandstaettera, "Meander" 1968, nr 10; Stabryła Stanisław, Mit grecki w poezji K. I. Gałczyńskiego [w:] Eos LXVI 1978; Stabryła S., Mit w dramacie XX wieku, "Ruch Literacki", 1967, nr 4; Stabryła Stanisław, O antyku w poezji Anny Kamieńskiej, "Meander" 1978, nr 3; Stabryła S., Odys i Nauzykaa, "Poezja" 1972, nr 6; Stańczak Wojciech, Antyk we współczesnej poezji polskiej (1956-1980), Wrocław 1986; Stehlikova Eva, Mythology in the modern novel [w:] Eos LXXIII 1985 1; Szarota Elida Maria, Nowoczesne dramaty o Antygonie, "Meander" 1961, nr 4; Subik Barbara, Die Slavische Mythologie in der russischen Literatur z Begin des 20. Jahrhunderts, Wien 1973; Szurczak Anna, Obecność tradycji antycznych w literaturze polskiej, "Język Polski w Szkole Średniej", 1986/1987, nr 1; świecicki Cezary, Mityczni bogowie w literaturze staropolskiej, "Pamiętnik Literacki" 2003, nr 4; Toporov V. N., Neomifologizm v russkoj literature načala XX v. Roman A. A. Kondrat'eva "Na beregach Jaryni", Trento 1990 (rec. A. L. Toporkov, Sovetskoje slavjanovedenije, 1990); Tuczyński Jan, Indianizm w romantyzmie polskim [w:] Wschód w literaturze polskiej, Wrocław 1970; Tuczyński J. , Mickiewicz a mitologia indyjska, "Przegląd Orient." 1968, nr 4; Tuczyński J., Motywy indyjskie w liryce Kasprowicza, "Pamiętnik Literacki" 1971, z. 3; Tuczyński J., Motywy indyjskie w literaturze polskiej, Warszawa 1981; Wachowski J., Mit antyczny w dramacie: tradycja i współczesność, "Dramat w teatrze. Teatr w dramacie", nr 13, Wrocław 1994; Warchala J., Religia i mitologia w poezji Bolesława Leśmiana, [w:] Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, nr 328. Prace Historycznoliterackie nr 14: Z poezji XX wieku. Szkice i interpretacje, red. I. Opacki, Katowice 1979; Wiśniewska Lidia (red.), Mity, mitologie, mityzacje: nie tylko w literaturze, Bydgoszcz 2005; Zajączkowski A., Gule i Afryty /O wpływie mitologii orientalnej na Mickiewicza/, "Poradnik Językowy" 1955, nr 1; Zalewski Cezary, Mit a powieść, "Pamiętnik Literacki" 2006 / 3, 55-75; Zaworska H. , Demoniczny Leśmian, "Literatura" 1998, nr 1; Ziejka Franciszek, Motywy prasłowiańskie [w:] Młodopolski świat wyobraźni, pod red. M. Podrazy - Kwiatkowskiej, Kraków 1977; v. Zweigbergk Anna-Maria, Funkcja motywów antycznych we współczesnym dramacie polskim, "Meander" 1981, nr 4;

MIT A SZTUKA. Campbell Joseph, Mityczny obraz, przełożyli Artur Przybysławski i Tomasz A. Sieczkowski, Warszawa 2004; Carr-Gomm Sarah, Arcydzieła światowego malarstwa. Mity - Postacie - Symbole, przeł. Halina Jędrzejewska, Warszawa 2003; Carr-Gomm Sarah, Słownik symboli w sztuce: motywy, mity, legendy w malarstwie i rzeźbie, tłum. Bożena Stokłosa, Warszawa 2005; Jastrzębowska Elżbieta, Antyk w Zamku Królewskim w Warszawie. Słownik antycznych postaci, historycznych i mitologicznych symboli, alegorii, ornamentów i detalii architektonicznych, Warszawa; Miziołek Jerzy, Mity - legendy - exempla. Włoskie malarstwo świeckie epoki Renesansu ze zbiorów Karola Lanckorońskiego, Warszawa 2003; Zaleski Władysław, Słownik postaci mitycznych w literaturze i sztuce, Białystok 2003




Copyright © 2005 by Mitencyklopedia - All rights reserved.